Opkomstplicht bij Europese verkiezingen?

Stembureau - Foto Flickr drhenkensteinDe opkomstplicht: in tegenstelling tot België, kent Nederland het verschijnsel al ruim veertig jaar niet meer. De Belgische kiezer die wegblijft bij een regionale, provinciale, nationale of Europese verkiezing riskeert een boete van 5 tot 1000 euro. Een voormalig minister van Justitie gaf in 2010 echter aan dat deze boetes niet meer worden geïnd.

Toch blijft de opkomstplicht – op het eerste gezicht – een interessant middel om verkiezingen meer aanzien te geven. Er bestaat namelijk een groot verschil in opkomst tussen Nederland en België bij de Europese Parlementsverkiezingen in 2009. Waar in Nederland 37 procent van de kiezers op kwam dagen, lag dit in België op 90 procent. De opkomstplicht werkt dus – indien je meer mensen naar de stembus wilt lokken.

Laagste opkomst ooit
In België laaide de afgelopen maand de discussie over het afschaffen van de opkomstplicht op. Uit onderzoek van de Universiteit Leuven bleek dat bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2012 zo’n 1.1 miljoen Belgen (15 procent van de ingeschreven kiezers) niet kwam opdagen. De publieke Vlaamse nieuwsomroep spreekt daarmee van de laagste opkomst ooit bij een gemeenteraadsverkiezing.

Lees ook: ‘Stemmen tegen Europa: hoe doe je dat?’

Volgens voorstanders zal de opkomst bij een afschaffing nog verder dalen. Gwendolyn Rutten, voorzitter van de liberale partij, stelt daar in De Standaard tegenover: “Je kunt mensen niet verplichten om politiek interessant te vinden. Als je de opkomstplicht afschaft worden politici gedwongen om kiezers naar de stembus te lokken.” De discussie in België is des te opvallender aangezien het percentage niet-stemmers nog steeds veel lager ligt dan in Nederland en de rest van Europa.

Stemwijzer invullen
Zouden Nederlanders eerder gaan stemmen wanneer voor de Europese verkiezingen volgend jaar een opkomstplicht wordt ingevoerd? Waarschijnlijk wel, als hen anders een boete boven het hoofd hangt. Betekent dit ook dat wij ons ook automatisch verdiepen in hoe het nu mogelijk is dat D66 en de VVD samen voor dezelfde Europese ‘moederpartij’ campagne voeren? Ik denk het niet. We vullen misschien de Stemwijzer in, maar daar blijft het bij. Bovendien blijft het ook nog mogelijk om blanco/ongeldig te stemmen.

Het doel van een opkomstplicht ligt zo gezien dus niet per se in het verhogen van de opkomstpercentages. Het gaat erom de kiezers  zich meer te laten verdiepen in de nationale of Europese politiek. Met een opkomstplicht hoeven politici minder moeite te doen om de kiezer het stemhokje binnen te trekken: die komt toch wel opdagen. Juist daarom zou een opkomstplicht absoluut ongeschikt zijn om bij de Europese Parlementsverkiezingen in te voeren. Partijen vóór en tegen verdere Europese integratie hebben, door de groep niet-stemmers, een extra beweegreden om het belang van Europese samenwerking duidelijk te maken. Dat doet de democratie alleen maar goed.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *