De stad der zienden: wat als iedereen blanco stemt?

Jose Saramago - De stad der blinden

In de roman De stad der zienden beschrijft José Saramago hoe een regering reageert wanneer de inwoners van de hoofdstad tijdens een verkiezing (bijna) allemaal blanco stemmen. De regering kondigt een staat van beleg af, trekt zich terug uit de hoofdstad en laat deze vervolgens omsingelen door het leger. Niemand kan er nog in of uit.

De inwoners moeten zelf maar alles zien te regelen nu zij zich van hun ‘burgerplicht’ willen onttrekken. Opvallend genoeg leidt het gebrek aan staatsgezag – en politie – juist helemaal niet tot een grote chaos. Dit drijft de premier en zijn ministers tot wanhoop aangezien daarmee haar legitimiteit wegvalt. De Portugese schrijver – in 1996 onderscheiden met de Nobelprijs voor de literatuur – houdt zo met De stad der zienden een pleidooi voor een soort communistische samenleving – misschien beter: een participatiesamenleving – zonder dwingend overheidsgezag en politici die ‘hun beloften toch niet nakomen’.

Ongeloofwaardig
George TooheyGeorge Toohey: “Misschien ligt het aan mijn gebrek aan verbeeldingskracht. Misschien komt het doordat ik – in tegenstelling tot José Saramago – niet in een dictatuur heb geleefd. Ik kan me in ieder geval niets voorstellen bij de gebeurtenissen in het boek. Een regering die zich terugtrekt uit de hoofdstad van het land omdat een grote groep mensen blanco hebben gestemd en vervolgens besluit om de stad met militairen te omsingelen? Om zelfs een aanslag te plegen in een metrostation waarbij tientallen burgers omkomen en zo de legitimiteit wil aantonen? Nee, dat gaat me echt te ver. Ik heb het boek daarom na honderd pagina’s weer weggelegd.”

Prikkelende vraag
Anonieme correspondente in AfghanistanAnonieme correspondente in Afghanistan: “Saramago’s roman lijkt misschien ongeloofwaardig wanneer je je probeert voor te stellen hoe deze gebeurtenissen in Europa zouden lopen. Op die manier moet je ook niet naar De stad der zienden kijken. Met zijn verhaal wil de schrijver vooral prikkelen. Hij stelt weliswaar een ‘wat als-vraag’, maar het is wel een zeer boeiende. Als je een democratie niet kunt afschaffen via een blanco stem, hoe dan wel? Moet daarvoor per se een dictator opstaan? Kan een massale vorm van protest tegen een regime ook vreedzaam verlopen? Kunnen mensen wachten tot een verkiezing om hun onvrede via een blanco stem te uiten? Lopen stadspleinen niet al veel eerder vol, voordat de ontevredenheid écht wijdverspreid is? Of mag je geen vergelijking maken met Egypte of Tunesië omdat de democratie daar niet of nog maar net bestaat?”

Lees ook: een recensie van Saramago’s roman De stad der blinden

Tegenbeeld Illustrator 2In de Tegenbeeld-blogs geven verschillende fictieve personages – variërend van een chagrijnige taxichauffeur in Amsterdam tot de spindoctor van een Franse politicus – commentaar op nieuws en achtergronden. Lezers kijken door de bril van de Tegenbeeld-personages naar de wereld en zien wat zij belangrijk of nieuwswaardig vonden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *