Wat onvermeld bleef over het Zwitserse referendum

ZwitserlandMet een kleine meerderheid van 50,3 procent sprak de Zwitserse bevolking van zich zondag via een referendum uit vóór een beperking op het aantal buitenlanders dat zich in het land mag vestigen. De Zwitserse regering moet nu binnen drie jaar met wetgeving komen om de (bindende) referendumuitslag te verwerken.

De referendum uitslag is in het licht van de aanstaande Europese verkiezingen om twee redenen relevant. Indien Zwitserland het (bindende!) referendumadvies doorvoert, moet het opnieuw met de EU onderhandelen over de voorwaarden voor het Verdrag van Schengen. Landen die zich hierbij hebben aangesloten maken vrij verkeer van personen mogelijk. De Zwitserse referendumuitslag voedt ten tweede het argument van diverse anti-Europese partijen dat Europeanen een einde willen aan het vrije verkeer voor personen.

Jammer genoeg ontbraken een aantal belangrijke elementen in de artikelen van de grote nieuwsmedia op internet. Vijf kanttekeningen bij de berichtgeving van de Volkskrant (internetartikel – rechtstreeks uit de krant overgenomen), NRC Handelsblad (internetartikel) en de NOS (internetartikel + tv-item).

1. Geen enkel medium benoemt de opkomst bij het referendum. Deze lag op 55.8 procent van de stemgerechtigde burgers. Bij twee eerdere referenda kwam 55 procent van de kiezers opdagen.

2. NRC, de Volkskrant en NOS spreken in hun berichtgeving over ‘afspraken tussen de EU en Zwitserland’, maar melden niet welke afspraken. Het gaat hier dus om het Verdrag van Schengen, één van de steunpilaren van de Europese samenwerking. Dit maakt de gemeenschappelijke Europese markt met vrij verkeer van personen, goederen, kapitaal en diensten mogelijk. In 2005 sprak Zwitserland zich met een referendum juist uit vóór toetreding tot de Schengenzone. De opkomst lag toen (eveneens) op 55 procent.

3.  Volgens de NOS hadden kwam de referendumuitslag als een verrassing: opiniepeilingen zagen dit niet aankomen. Waarom zaten de opiniepeilingen er zo ver naast, wordt niet gezegd. De Volkskrant zwijgt überhaupt over de rol van de opiniepeilingen. NRC Handelsblad benoemt alleen in een eerder artikel de trend dat het verschil tussen de voor- en tegenstanders de afgelopen weken in de peilingen steeds kleiner werd.

4. Het verschil in het aantal voor- en tegenstemmen stemmen was niet 30.000 zoals de Volkskrant schrijft, maar 19.525. De website van NRC noemt alleen een voorlopige uitslag (een meerderheid van 50.5 procent) en corrigeerde de definitieve uitslag niet in haar berichtgeving.

Het kleine verschil zou een prima reden zijn om vraagtekens te zetten bij de betekenis van de referendumuitslag – zeker in combinatie met de opkomstcijfers. Voor een referendum lag de opkomst weliswaar hoog, maar feit blijft dat meer dan vier op de tien stemgerechtigde Zwitsers thuis bleef. Waarom namen niet nog meer inwoners de moeite om te stemmen? En welke groep bleef vooral thuis: waren dit de voor- of tegenstanders van het voorstel? Deze vragen bleven onbeantwoord, met een uniforme mediaberichtgeving op de sites van de grote nieuwsmedia tot gevolg.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *