Ook niet-stemmers mogen klagen

Stemmen Foto Flickr Elger van der WelVeel van mijn Facebookvrienden (afgestudeerde politicologen of bezig met een opleiding aan de universiteit) plaatsten tijdens de gemeenteraadsverkiezingen een bijna dwingende oproep op hun wall om te gaan stemmen: “Anders heb je geen recht om te klagen.” Diverse landelijke politici benadrukten in de dagen voor de verkiezingen ook het belang om je stem te laten horen. Waarom? Wat is er erg aan niet stemmen?

Of de opkomst nu iets onder of boven de vijftig procent ligt, doet niets af aan het feit dat grofweg de helft van de stemgerechtigde Nederlanders weg bleef bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen. Bij de Europese verkiezingen lag het percentage niet-stemmers in 2009 zelfs op 63.3 procent. Moeten zij nu allemaal hun mond houden wanneer het over Europese politiek gaat?

Sleutelrol voor media
Je zou iedere uitgebrachte stem kunnen beschouwen als de wens om problemen via de politieke arena op te lossen. Wanneer je niet stemt, hoeft dit echter niet automatisch te betekenen dat je de democratie als systeem verwerpt. Er is niet één reden aan te wijzen waarom acht miljoen Nederlanders in 2009 niet naar de stembus gingen.

Als er bij Tweede Kamerverkiezingen ‘slechts’ drie miljoen burgers wegblijven en bij andere verkiezingen twee keer zoveel, is het zinvol om de verschillen te verklaren. Daarvoor moeten niet-stemmers én potentiële niet-stemmers wel de mogelijkheid krijgen om te laten horen wat hen niet zint. Media vervullen hierbij een sleutelrol: zij kunnen een platform bieden waarop kiezers met elkaar in gesprek kunnen gaan over politieke onvrede. Kijk hiervoor eens naar de artikelen van David Van Reybrouck op De Correspondent.

Media brengen zo de motieven voor niet-stemgedrag in kaart en stimuleren zo het nadenken of en waarom  democratie eventueel aangepast zou moeten worden (via loting, referenda of meer tegen-democratie). Op die manier houd je het systeem levend. Door anderzijds burgers met koekjes naar de stembus te lokken en zo te hopen dat de opkomst ‘even’ weer wat hoger ligt, negeer je de (mogelijke) aanwezigheid van maatschappelijke onvrede.

Foto: Flickr Elger van der Wel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *